Voodoo 2

"[...] Wakacje... nareszcie wymieniłem swojego amdka na intelka mmx 166. W Quake'u 640 x 480 mam już 17 fps . To miało być wspaniałe wakacyjne giercowanie! Wieczorem zadzwonił do mnie kumpel, by pochwalić się nową kartą graficzną, jakaś śmieszna nazwa, szybko wyleciała mi z głowy. Kiedy ja pochwalę się swoim nabytkiem, będzie gryzł dywan z zazdrości.
Z rana pognałem do kolegi, już w drzwiach zachowywał się jakby wygrał miliard, ponoć tej nocy nie zmrużył oka nawet na minutę. Posadził mnie przed komputerem, kazał wstrzymać oddech, odpalił Quake'a. Pojawiło się dziwne logo i... gdy zobaczyłem demo, o mało nie "zwariowałem z wrażenia [...]".

wrzesień'97 pl.rec.gry.komputerowe

Prawdopodobnie większość posiadaczy Voodoo nie zdawała sobie sprawy, że ich euforia nie będzie trwać wiecznie. Szybko okaże się, że producenci oprogramowania potrafią poradzić sobie nawet z taką mocą obliczeniową, jaką dysponuje ten popularny akcelerator grafiki 3D. Zainteresowanie akceleratorami od czasu zamieszczenia pierwszych informacji na temat układu 3Dfx osiąga niespotykane rozmiary. W Internecie znajdziemy ogromne serwisy WWW, dotyczące prawie wyłącznie akceleratorów 3D, na setkach grup dyskusyjnych całego świata codziennie kotłują się pytania i porady, dotyczące akceleratorów, w szczególności tego najsławniejszego - 3Dfx Voodoo.

Naturalnie wraz z popytem rodzi się podaż. Prowadzi to do sytuacji, w której każdy szanujący się producent chce mieć w ofercie co najmniej jeden produkt tej klasy. Równie oczywiste jest pragnienie, aby to właśnie jego sprzęt był najlepszy! Na rynku sprzętu komputerowego możemy dziś wybierać z ponad 20 tego typu urządzeń, nie wliczając odmian różniących się np. szybkością kości pamięci.

Popularność i zainteresowanie dopalacze 3D zdobyły przede wszystkim dzięki grom komputerowym. To one decydują o wydajności danego urządzenia, one także podnoszą poprzeczkę producentom sprzętu. Obecnie prawie na każdym opakowaniu nowo wyprodukowanej gry widnieje napis: "Obsługuje większość kart z akceleratorem 3D". Coraz częściej spotykamy również sformułowanie: "Gra wymaga karty z akceleratorem 3D". Trudno sobie wyobrazić grę w Quake 2, Turok, G-Police czy Forsaken bez dodatkowej akceleracji, pytanie tylko - jak mocnej?

PO OCZACH

Co właściwie sprawia, że karta 3D pewnego dnia przestaje nam wystarczać? Odpowiedź jest prosta - zbyt duża liczba pojawiających się na ekranie obiektów do przetworzenia. Przy określaniu wydajności "dopalaczy" 3D utarł się pomiar liczby wyświetlanych w ciągu jednej sekundy ramek (klatek), tzw. wskaźnki FPS (frames per seconds ). Często mierzenie wydajności umożliwia już sama gra (np. Quake, Quake 2, Turok). Wskaźnik FPS w sposób namacalny uświadamia prędkość konkretnego urządzenia, w wielu przypadkach byłby on prawdopodobnie imponujący, gdyby nie pewien ważny szczegół - wrażenia wizualne.

30 klatek na sekundę to liczba w zupełności wystarczająca do komfortowej gry (oko ludzkie zauważa różnicę dopiero poniżej 25 klatek). Gdy jednak dodamy do gry wiele efektów - dynamiczne oświetlenie (np. Quake 2, G-Police), cienie rzucane przez postacie i obiekty, efekty mgły lub przeźroczystości, 16-bitowe tekstury lepszej jakości - liczba klatek (czytaj - wydajność) skurczy się rozpaczliwie. Pomijam istotną dla większości użytkowników kwestię odświeżania obrazu, standardowo przyjmującą wartość 60 Hz, której zwiększenie również powoduje zmniejszenie wydajności. Warto też wspomnieć, że znana wszystkim użytkownikom wersja karty Voodoo została ustawiona programowo na granicy możliwości (producent - Diamond - zaleca maksymalne taktowanie karty Monster 3D wartością grxclk=57, w przypadku karty Pure wynosi ona 60 ).

100 FPS

Gdyby nasza karta 3D "wyciągała" 100 klatek na sekundę, na pewno nie mielibyśmy takich zmartwień. Czy nie brzmi to zbyt pięknie? Ale to prawda, takie wyniki uzyskamy dopiero korzystając z produktu nowej klasy, nazwanego nie inaczej jak - Voodoo 2. Już od grudnia ubiegłego roku trwa gorączka kart wykorzystujących układy 3Dfx Voodoo 2. Kiedy to piszę, na polski rynek wchodzi Monster V2, Creative V2 i Renegade V2. Sądząc po cenie - od 1000 do 1300 zł (w zależności od modelu) - zabawka ta jeszcze przez najbliższe pół roku będzie w zasięgu... westchnień i marzeń większości graczy.

Czym w zasadzie Voodoo 2 różni się od "jedynki"? Po pierwsze - szybkością, czyli możliwością stworzenia większej liczby pikseli i wielokątów na sekundę - w tabeli tzw. Fillrate i Tri/sec. Po drugie - powiększoną pamięcią, obsługą wyższych rozdzielczości: 800 x 600 przy 16-bitowym kolorze oraz 1024 x 768 po połączeniu dwóch kart Voodoo 2 złączem SLI. Jak się domyślacie, połączenie takie ze względów technicznych możliwe jest tylko między kartami opartymi na złączach PCI. Biorąc pod uwagę fakt, iż magistrala ta oferuje częstotliwość 33 MHz (dla porównania AGP 66 MHz), jedyną zaletą tego rozwiązania może być wyższa rozdzielczość. W testach Quake 2, 800 x 600 - różnica szybkości między pojedynczym Voodoo 2, a kartami połączonymi złączem SLI wynosi niespełna 10-15 FPS, co daje 25% przyrost wydajności.

8 CZY 12 ?

Urządzenia odróżniać się będą zainstalowaną pamięcią: 6, 8 i 12 MB, modele klasy hi-end nawet większą (np. Obsidian). Od początku swego istnienia karty Voodoo nie umożliwiają rozbudowy pamięci, dlatego też należy dobrze rozważyć zakup konkretnego modelu. Oznaczenie producenta - 4/4/4 informuje, jaką liczbę pamięci ma dana karta. 4/x/x - to karta z 4-megabajtowym FrameBufferem, i to właśnie on pozwala kartom Voodoo 2 uzyskać rozdzielczość 800 x 600 z włączonym Z-buforem. x/4/4 - to 4 MB pamięci na tekstury dla każdego procesora, czyli 8 MB. Karty Voodoo wyposażone są już bowiem w dwa procesory TexelFx.

Skąd mam wiedzieć, ile potrzebuję pamięci?

Direct3D, OpenGL, a także Glide potrafią automatycznie wykryć i wykorzystać pamięć zainstalowaną na karcie. Na dzień dzisiejszy nie ma programów (czytaj - gier), które wymagają 12 MB pamięci. Karta wyposażona w 12 MB może przechować w pamięci więcej tekstur, dlatego wzrost wydajności w stosunku do modeli z 8 czy 6 MB nastąpi tylko wówczas, gdy karta (dzięki większej pojemności pamięci) nie będzie zmuszona wymieniać kolejnej partii tekstur, pobierając je z - relatywnie wolnej - pamięci systemowej. Zapowiadane od dawna, najnowsze gry, takie jak SiN, Unreal, Half-Life czy Quake 3, nie będą wymagały 12-megabajtowych kart, projektowane są bowiem tak, aby w miarę poprawnie obsłużyć stare modele Voodoo (4 lub 6 MB). Dlatego, kupując kartę z pamięcią 12 MB, pamiętajcie, że wykorzystacie ją nie wcześniej niż w przyszłym roku.

PUŁAPKI

Decydując się na kartę opartą na układzie Voodoo 2, należy wziąć pod uwagę jedną z najistotniejszych cech tego urządzenia. W odróżnieniu od poprzedniej wersji, tym razem wydajność karty w znacznym stopniu zależy od mocy procesora. Wymienianie zwykłego 3Dfx'a na nowszy model mija się z celem, gdy komputer jest wyposażony w procesor słabszy niż 200 MHz. Dopiero przy współpracy z Pentium II wyraźnie widać wszystkie możliwości kart Voodoo 2. Dla przykładu, w testach gry TUROK porównanie kart Voodoo i Voodoo 2 na komputerze klasy Pentium 166 MMX przyniosło banalną wręcz różnicą 5 FPS. Na sprzęcie klasy Pentium II różnica była wręcz miażdżąca.

Warto też dodać, że bardzo popularny w kartach 3Dfx overclocking, w przypadku Voodoo 2 nie ma już większego sensu. Jeśli w przypadku Voodoo "przetaktowanie" z 50 na 57 MHz dało przyrost wydajności o 20%, to zmiana z 90 na 100 MHz dla karty Voodoo 2 pozwoli uzyskać wzrost wydajności o niecały 1%. Stare karty Voodoo konfigurowało się odpowiednimi zmiennymi Glide z poziomu autoexec.bat (pewnym wyjątkiem jest karta Canopus Pure 3D i jej europejski odpowiednik Miro HiScore 3D).

SET SST_GRXCLK=57

W przypadku kart Voodoo 2 odpowiednie zmiany należy poczynić w rejestrze systemu.

HKEY_LOCAL_MACHINE / Software / 3Dfx Interactive / Voodoo 2

zakładając nową komórkę SSTV2_GRXCLK z wartością w postaci dziesiętnej między 90 a 100.

Pamiętajcie jednak, że overclocking powoduje przegrzewanie się układów na karcie - może to doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia urządzenia. Należy pamiętać, że szkody wynikłe z niewłaściwego konfigurowania sprzętu nie są objęte umową gwarancyjną.

KONKURENCJA

Niebezpieczne wydaje się stwierdzenie, że karta 3Dfx Voodoo 2 jest najlepszym akceleratorem na rynku. Obecnie w branży tej toczy się prawdziwa wojna. Już niedługo światło dzienne ujrzą karty oparte na układach Intela i740, Matroxa MGA-G200, Neca PVRNG oraz zapowiadana na koniec lata nVidia NV 4 / RIVA TNT, która tworząc 250 milionów pikseli na sekundę i 6-8 milionów wielokątów, z pamięcią 16 MB jest w stanie zdeklasować wszystkie karty Voodoo 2. Ale to już temat na osobny artykuł. Co to oznacza dla nas, użytkowników? Prawdopodobnie tyle, że spotykamy się za 6 miesięcy w nowym artykule... Voodoo 3.

Wojtek Wojo Kiełt
wojo@quake.org.pl.
Wojo Benchmark FPS http://www.quake.org.pl/benchmark